Hướng dẫn sơ cứu khi trẻ bị di vật đường thở
Khi phát hiện hay nghi ngờ trẻ
bị dị vật đường thở, tùy từng trường hợp mà có cách xử trí hợp lý. Cần giữ bình
tĩnh, tránh cố gắng móc dị vật ra khỏi miệng trẻ vì chưa chắc lấy ra được mà có
khi đẩy vào sâu hơn. Bài viết sau hướng
dẫn sơ cứu xử lý đúng cách khi trẻ bị hóc dị vật đường thở các bậc cha mẹ cần phải biết.
Hóc – sặc là một trong
những tai nạn cực kỳ nguy hiểm và thường xảy ra ở trẻ trong khi ăn.
Hóc – sặc là những
hiện tượng thường gặp ở trẻ. Đôi khi trong những trường hợp nặng, nếu cha mẹ
không biết cách và không kịp xử lý trong vòng từ 5 đến 10 phút thì tính mạng
trẻ có thể bị đe dọa.
Về nguyên nhân trẻ hóc – sặc thì chủ yếu là do trẻ còn nhỏ,
cơ thể chưa hoàn thiện để có những phản xạ đóng nắp thanh quản khi nuốt dẫn tới
thức ăn lạc xuống và chặn đường thở.
Hóc dị vật đường thở nói chung là một trong những tai nạn cực kỳ nguy hiểm và thường
xảy ra ở trẻ trong khi ăn, khi chơi. Sặc sữa, sặc cháo, sặc canh nói riêng là
hiện tượng sữa, thực phẩm lỏng mềm trào vào đường thở khiến trẻ bị bịt đường
thở, khó thở, sặc sụa, tím tái có thể gây tử vong.
· Nhận biết khi trẻ
bị hóc – sặc
Dấu hiệu cơ bản để các mẹ có thể nhanh chóng nhận ra con mình
đang bị hóc – sặc là khi trẻ đang bú, đang ăn, thậm chí đang chơi đùa đột ngột
bé ho dữ dội, da tái xanh, sặc sụa, tím tái, chân tay cứng đờ, không thể khóc,
ú ớ. Trong trường hợp nặng thì có thể xuất hiện nước, sữa, canh… trào ra từ
mũi, miệng của bé. Trường hợp nặng nhất, bé có thể xuất hiện những cơn ngừng
thở và tử vong ngay lúc đó. Đối với trường hợp bị hóc – sặc nhẹ hơn thì trẻ có
thể trở lại bình thường nhưng theo các chuyên gia y tế thì sau đó trẻ dễ bị
viêm phế quản, tái phát nhiều lần. Bệnh sẽ dai dẳng, đôi khi phải soi khí phế
quản vài lần để hút mủ và bột còn sót lại.
·
Hướng dẫn những kỹ
năng cơ bản sơ cứu khi bé bị hóc – sặc cần phải biết :
Nếu không kịp thời chỉ
sau 5-6 phút, dị vật chèn đường thở sẽ khiến bé ngừng thở, suy hô hấp dẫn tới tử vong.
Khi thấy trẻ có dấu
hiệu sặc sữa, sặc cháo, hay hóc dị vật (thực phẩm cứng, đồ vật nhỏ…), cha mẹ
hoặc người giữ trẻ cần bình tĩnh và xử lý thật nhanh những thao tác như sau:
Một tay giữ bé, một tay dùng lòng bàn tay vỗ thật mạnh 5 – 7 cái
vào lưng bé – chỗ giữa hai xương bả vai, hành động này sẽ khiến áp lực trong
lồng ngực trẻ tăng lên để tống đẩy dị vật ra ngoài.
Sau khi làm xong nếu trẻ vẫn khó thở, tím tái, cha mẹ cần đặt bé
nằm ngửa, dùng hai ngón trỏ ấn nhanh, mạnh, đột ngột vào xương ức.
Nếu thấy cháo, sữa, canh… chảy từ mũi, miệng ra thì cha mẹ cần
hút kỹ chúng để thông đường thở cho con. Việc này cần làm sớm để tránh sữa
không ứ đọng trong mũi, miệng.
Bên cạnh đó, cha mẹ có thể làm cách khác. Với trẻ dưới 2 tuổi,
cha mẹ có thể dùng phương pháp vỗ lưng ấn ngực.
Lấy 3 ngón tay ấn mạnh 5 lần vào vùng thượng vị (vùng trên
rốn và dưới xương ức). Làm động tác này tới khi nào bé thấy đỡ hơn, tỉnh táo
hơn. Song song với việc đó là gọi xe cấp cứu.
Với trẻ trên 2 tuổi,
cha mẹ và người trông trẻ có thể dùng biện pháp ép bụng (phương pháp Heimlich).
Với những bé còn tỉnh táo, nói được, cha mẹ nên để trẻ đứng thẳng. Một người
đứng ra sau lưng, ôm ngang thắt lưng bé, một tay tạo thành nắm đấm ấn mạnh lên
vùng thượng vị, dưới xương ức của trẻ. Ấn mạnh theo hướng từ dưới lên trên liên
tiếp.
Trường hợp trẻ hôn mê,
cha mẹ cần đặt bé nằm ngửa. Người sơ cứu quỳ gối, nắm 2 bàn tay thành 2 nắm
đấm, đột ngột ấn vào dưới xương ức của trẻ. Ấn mạnh liên tiếp tới khi nào bé
tỉnh.
Sau đó đưa bé ngay vào
viện.
·
Phòng tránh sặc sữa,
cháo, hóc dị vật
Khi cho bé bú: Bế bé đúng tư thế, đầu cao hơn thân. Trong suốt
quá trình cho ăn, cha mẹ cần quan sát con thật kỹ, động tác mút sữa và nuốt
xuống một cách nhịp nhàng. Khuyến khích con nuốt xong thức ăn lại bú tiếp, hạn
chế bé bú liên tiếp rất dễ bị sặc.
Sau khi bú xong, cha mẹ hoặc người trông trẻ cần bế bé lên
vai, giúp bé ợ hơi, vỗ lưng nhẹ tránh gây sặc sau khi ăn.
Nếu bé bú bình, cha mẹ nên lưu ý kiểm tra núm vú sao cho lỗ thông núm ti không
nên quá rộng khiến sữa chảy xuống dồn dập bé không nuốt kịp. Không nên cho bé
bú khi đang nằm, khóc, chơi, ho…
Khi bé ăn dặm, ăn
cháo: không nên ép bé ăn nhiều, không cho bé ăn khi đang chơi đùa, nói chuyện,
chạy nhảy.
Người lớn cần bình
tĩnh trước tình huống này, nhiều cha mẹ khi phát hiện ra trẻ tự ý cho hạt hay
đồ chơi vào miệng, cha mẹ hét lên hốt hoảng, cố gắng móc họng bé, điều này làm
con sợ hãi và khiến dị vật chui vào càng sâu hơn.
Trong mọi trường hợp,
lời khuyên tốt nhất đó là các bậc phụ huynh và người chăm sóc trẻ cần thiết
phải để mắt tới trẻ trong lúc, mọi nơi. Bậc phụ huynh nên thiết kế cho bé một
môi trường sống an toàn để chạy nhảy, chơi đùa. Tránh tuyệt đối những vật nhỏ,
nguy hiểm trong tầm với của trẻ.
Tai nạn hóc sặc có thể
xảy ra ở mọi tuổi nhưng thường ở trẻ nhỏ từ 6 tháng đến dưới 3 tuổi. Ở độ tuổi
này, bé thường sẽ rất tò mò, những thứ tưởng như vô hại với người lớn lại vô
cùng nguy hiểm với trẻ nhỏ (hạt nhãn, hạt điều, kim may, đinh gim, hạt dẻ, hạt
dưa, bỏng ngô, kẹo cứng,…) – chúng đều có thể trở thành thủ phạm gây tổn thương
bé.
Các phản xạ đóng mở
thanh quản để bảo vệ đường thở khi ăn uống và khi hít thở chưa thuần thục như
người lớn nên trẻ con càng dễ bị hóc sặc.
Cha mẹ và người trông
trẻ cần lưu ý khi chế biến đồ ăn cho bé đặc biệt với những thực phẩm có xương
sống.
Hóc dị vật đường thở là một tai nạn rất thường gặp ở trẻ từ dưới
3 tuổi vì vậy nên hết sức cảnh giác với vấn đề này.